प्यान्डोरा पेपर्स : विश्वका नेताहरूको गोप्य धन र लेनदेनबारे ठूलो खुलासा, १६ नेपालीको ‘ट्याक्स हेभन’ मुलुकमा लगानी

प्यान्डोरा पेपर्स : विश्वका नेताहरूको गोप्य धन र लेनदेनबारे ठूलो खुलासा, १६ नेपालीको ‘ट्याक्स हेभन’ मुलुकमा लगानी

 राष्ट्रिय डेली

क्रिकेटर सचिन तेन्दुलकरदेखि रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसम्मको ‘अफसोर लगानी’ भेटियो

काठमाडौँ — अन्तर्राष्ट्रिय खोज पत्रकारहरूको सञ्जाल(आईसीआईजे) ले विश्वका नेता, राजनीतिज्ञ र अर्बपतिका गोप्य धन र लेनदेनको खुलासा गरेको छ । विगतमा पानामा पेपर्स, प्याराडाइज पेपर्स, फिनसेन फाइल्स सार्वजनिक गरेको आईसीआईजेले यसपटकको रिपोर्टिङलाई ‘प्यान्डोरा पेपर्स’ भन्ने नाम दिएको छ । र, यसलाई ‘अफसोर लगानी’ तर्फ ‘हालसम्मकै सबैभन्दा ठूलो खुलासा’ भनिएको छ ।

११७ देशका ६५० भन्दा बढी पत्रकारको सहभागितामा यो खुलासा भएको हो । ९० देशका ३३० भन्दा धेरै राजनीतिकर्मी, विभिन्न देशका राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, मन्त्रीहरू, व्यवसायी, सरकारी अधिकारी, ‘सेलेब्रेटी’ र अपराधमा संलग्नहरूले समेत अफसोर खाता र सेल कम्पनीमार्फत अवैध रकम लुकाएको र छाया अर्थतन्त्र चलाइरहेको दाबी प्यान्डोरा पेपर्समा गरिएको छ ।

प्यान्डोरा पेपर्समा जोर्डनका राजा अब्दुल्लाहले बेलायत र अमेरिकामा गोप्य रूपमा ७० मिलियन पाउन्डबराबरको सम्पत्ति जोडेको बताइएको छ । त्यस्तै बेलायतका पूर्वप्रधानमन्त्री टोनी ब्लयेर उनकी पत्नीले लन्डनमा कार्यालय खोल्दा करबाट ३ लाख १२ हजार पाउन्ड जोगाएको कुरा पनि आईसीआईजीको अनुसन्धानमा खुलेको छ ।

त्यस्तै रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले पनि मोनाकोमा गोप्य रूपमा सम्पत्ति जोडेको खुलासा भएको छ । त्यस्तै चेक गणतन्त्रका प्रधानमन्त्री आन्द्रेज बाबिजले फ्रान्समा १२ मिलियन पाउन्डबराबरको दुइटा महल किनेका छन् ।

त्यसैगरी केन्याका राष्ट्रपति उहुरु केन्याताको परिवारको पनि १३ अफसोर कम्पनीमा लगानी देखिएको छ । पनामा, ब्रिटिज भर्जिन आइल्यान्ड र अन्य ट्याक्स ह्याभन मुलुकमा केन्याताको परिवारको २२ मिलियन पाउन्ड बराबरको सम्पत्ति देखिएको हो ।

त्यस्तै अजरबेजानका सत्तारुढ अलियेभ परिवारको पनि बेलायत र अन्य अफसोर कम्पनीमा लगानी देखिएको छ । अजरबैजानका राष्ट्रपतिका ११ वर्षीय छोरा हैदर अलियेभको नाममा लन्डनमा ३३ मिलियन पाउन्ड बराबरको महल रहेको छ । सन् २००९ मा उक्त भवन राष्ट्रपतिका साथीको नाममा किनिएको र पछि छोराका नाममा सारिएको छ ।

त्यस्तै भारतीय अर्बपति अनिल आम्बानी, क्रिकेटर सचिन तेन्दुलकर, निरव मोदीकी बहिनी र बलिउड अभिनेता ज्याकी श्रफलगायतका ३०० जना भारतीय नागरिकको पनि ब्रिटिस भर्जिन आइल्यान्डमा दर्ता भएका अफसोर कम्पनीमा लगानी रहेको देखिएको छ ।

नेपालका १६ जनाको लगानी

गैरकानूनी रूपमा आर्जन गरेको धन लुकाउन सजिलो मानिने मुलुकमा नाममात्रका कम्पनी खडा गरेर गोप्य लगानी, कारोबार र शेयर खरीद–बिक्री गर्ने काममा नेपाली पनि संलग्न रहेको प्रमाण फेला परेको छ । आईसीआईजे सहित विश्वभरका १४० भन्दा बढी सञ्चारमाध्यमको सहकार्यमा ‘प्यान्डोरा पेपर्स’ नाम दिएर भएको खुलासा अनुसार, नेपालका दुई ठूला व्यापारिक घराना – चौधरी ग्रुप र गोल्छा अर्गनाइजेसन सम्बद्ध व्यक्तिहरू समेत त्यस्तो कार्यमा संलग्न भएको भेटिएको हो ।

अमेरिकाको वासिङटन डीसीस्थित अन्तर्राष्ट्रिय खोज पत्रकारहरूको संयन्त्र ‘इन्टरनेशनल कन्सोर्टियम अफ इन्भेष्टिगेटिभ जर्नालिष्ट’ (आईसीआईजे) ले ‘खोज पत्रकारिता केन्द्र (खोपके) नेपाल’ लाई उपलब्ध गराएको कागजात अनुसार प्रतिनिधिसभा सदस्य तथा नेपालका एकमात्र डलर अर्बपति विनोद चौधरी र उनको परिवारका सदस्यको नाममा ट्याक्स हेभन (कर प्रणाली पारदर्शी नहुने र जवाफदेही पनि नखोजिने) मुलुक ब्रिटिश भर्जिन आइल्याण्डमा कम्पनी खोली विभिन्न देशमा कारोबार गरेको पाइएको छ । ती कम्पनीहरू विनोद चौधरी, उनकी श्रीमती सारिकादेवी र तीन छोरा निर्वाण, बरुण र राहुलको नाममा छन् ।

यस्तै अफशोर कम्पनी खोलेर कारोबार गर्नेमा नेपालको अर्को ठूलो व्यापारिक घराना गोल्छा अर्गनाइजेसन पनि छ । गोल्छा अर्गनाइजेशन सम्बद्ध लोकमान्य गोल्छा, उनका दिवंगत भइसकेका दुई भाइ, उनीहरूका काकाका छोरा चन्द्रकुमार गोल्छा र दिवाकरका छोरा हितेश गोल्छाको नाममा ब्रिटिश भर्जिन आइल्याण्डमै कम्पनी छ ।

त्यसैगरी खोपके नेपालकै यसअघिको खुलासा नेपालिक्समा उल्लेख भएका नेपाली नागरिकहरू अजेयराज सुमार्गी, अर्जुनप्रसाद शर्मा र किशोर रानाको लगानीमा थप विदेशी कम्पनीहरू पनि सञ्चालनमा रहेको तथ्य फेला परेको छ ।

यसबाहेक ललितपुर पुल्चोक ठेगाना भएका राजेन्द्र शाक्य र अन्य नेपाली व्यवसायीहरू– सुहृदराज घिमिरे, पुरुषोत्तम पौड्याल, काठमाडौं ज्ञानेश्वरका सुधीर मित्तल, नेपालमा व्यवसाय गर्ने भारतीय नागरिक राधेश्याम सराफको लगानीमा पनि ट्याक्स हेभन मुलुकमा कम्पनी सञ्चालनमा रहेको देखिएको छ ।

गैरआवासीय नेपालीले कुनै पनि नाममा नेपालबाट पैसा लगेर विदेशमा लगानी गर्न पाइन्न । आयकर ऐन–२०५८ ले ‘अविच्छिन्न ३६५ दिनको अवधिमा १८३ दिन वा सोभन्दा बढी नेपालमा रहेको व्यक्ति’ लाई ‘बासिन्दा व्यक्ति’ सम्झनुपर्छ भनी व्यवस्था गरेको छ । “यो व्यवस्था अनुसार कुनै नेपाली नागरिक १८३ दिन विदेशमा बस्छ, त्यसपछि उसले विदेशमै आम्दानी गर्छ भने त्यहाँ लगानी गर्न पाउँछ” पूर्व अर्थ सचिव रामेश्वर खनाल भन्छन्, “यसबाहेक नेपाली नागरिकको विदेशमा लगानी गैरकानूनी हो ।”

अर्थात् ‘विदेशमा लगानी गर्न प्रतिबन्ध लगाउने ऐन–२०२१’ अनुसार कुनै पनि नेपाली नागरिकले विदेशका बैंकमा खाता खोल्नेदेखि कुनै पनि कम्पनीमा लगानी गर्न पाउँदैनन् । ऐन विपरीत काम गरेमा ‘बिगो बमोजिम जरिवाना, ६ महीना कैद वा दुवै सजाय’ हुने व्यवस्था छ ।

गैरआवासीय नेपालीले पनि कर छली गर्न सजिलो मानिने, सम्पत्तिको स्रोत खुलाउन नपर्ने र अवैध आर्जनबाट प्राप्त सम्पत्ति समेत लुकाउन सजिलो ठानिने ट्याक्स हेभन मुलुकमा लगानी गरेको देखिनु अपारदर्शी कारोबार र वैधताका दृष्टिले गम्भीर प्रश्न हो ।

ट्याक्स हेभन मुलुकमा ‘अफशोर कम्पनी’ खोलेर लगानी गर्नु किन गम्भीर विषय हो भन्ने बारेमा आईसीआईजेका निर्देशक जेरार्ड रायलले प्रष्ट्याएका छन् । प्यान्डोरा पेपर्स सार्वजनिक हुनुअघि अष्टे«लियाको एबीसी टेलिभिजनलाई अन्तर्वार्ता दिंदै रायलले ‘अफशोर कारोबारले सम्बन्धित देशमा असमानता र गरीबी बढाउनेदेखि कर बापत आउनुपर्ने रकम मुलुकले गुमाइरहेको’ बताएका छन् । उनको भनाइमा यस्तो कारोबारबाट व्यापारी, नेता, सरकारी अधिकारी र अपराधीहरू अफशोर गोपनीयताको फाइदा उठाएर लाभान्वित भएका छन् ।

‘आम मानिसले अफशोर दुनियाँ विरुद्ध आवाज उठाउन किन जरूरी छ भने, यसले गरीबी बढाउँछ, असमानता निम्त्याउँछ । जब धनी र शक्तिशालीले देश लुट्न थाल्छन् शरणार्थी समस्या जस्ता थुप्रै समस्या निम्तन्छन् । मूलभूत रूपमा संसारका सबै खराबीलाई व्यवस्थामा भित्र्याइन्छ र, त्यो व्यवस्थाको उद्देश्य केही व्यक्तिलाई समृद्ध बनाउनुभन्दा अर्को हुँदैन’, अन्तर्वार्तामा रायलले भनेका छन् ।

नेपालको सन्दर्भमा पूर्णकालीन राजनीतिज्ञहरूको हालसम्म अफशोर कारोबारमा नाम उल्लेख नभए पनि त्यस्तो कारोबार गर्नेहरूलाई उनीहरूको साथ देखिन्छ । किनकि हालसम्म ५५ नेपाली तथा गैर आवासीय नेपालीले अफशोर कारोबार गरेको विवरण खोपकेले नेपालिक्स मार्फत २ माघ २०७५ मा नै खुलासा गरिसकेको छ ।

यस्तो विवरण सार्वजनिक हुँदा समेत राज्यका शक्तिशाली निकायहरूको मौनता जारी छ । यी निकायको मौनताले ट्याक्स हेभन मुलुकमा नेपालीको लगानीलाई प्रोत्साहन गरिरहेको देखिन्छ । प्यान्डोरा पेपर्स त्यसको एउटा उदाहरण हो ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका सूचना अधिकारी नारायण प्रसाद पोखरेल नेपालीले विदेशी मुद्रामा विदेशमा लगानी गर्न अनुमति नपाउने बताए । ‘हामीले नेपाली नागरिकलाई विदेशमा विदेशी मुद्रा लगानी गर्न दिंदैनौं । ‘अनुमति नै नलिएर उहाँहरुले लगानी गरेको भए यो विषय प्रहरी, अन्य निकाय र मन्त्रिपरिषद्सम्म जान सक्छ,’ उनले भने, ‘यस्तो हो भने यो विषयमा सांसद र प्रहरी–प्रशासनलाई जानकारी गराएर अनुसन्धान अघि बढाउनुपर्छ ।’

adv-single
सम्बन्धित समाचार

कोभिड–१९ को संक्रमण बढेसँगै मस्कोमा लकडाउन सुरु

  विराटनगर । कोभिड–१९ को संक्रमण बढेसँगै रुसको मस्कोमा बिहीबारबाट लकडाउन सुरु भएको छ। लकडाउन सुरु भएपछि मस्कोको फार्मेसी र सुपरमार्केटबाहेक सबै पसलहरु बन्द गरिएको छ। रुसमा कोरोना संक्रमण तीव्र गतिमा बढिरहेको छ। गत मंगलबार...

इनरुवा थुनुवा मृत्यु प्रकरण : दुई दिन पछी फर्कियो छानबिन टोली

  सुनसरी । असोज २४ गते जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुनसरीको हिरासतमा रहेका थुनुवाको आत्महत्या घटनाको अनुसन्धानका लागि आएको गृह मन्त्रालयको अध्ययन तथा छानबिन समिति टोली घटनाको छानबिन पछी फर्किएको छ । गृह मन्त्रालयका सहसचिव थानेश्वर...

हिमालय रोडबाट उड्ने धुलोले स्थानियको स्वास्थ्यमा समस्या

विराटनगर । विराटनगरको हिमालय रोड अन्तर्गत महेन्द्र चोक देखिपूर्वको सडक नबन्दा सर्बसाधरणले सास्ति भोग्न बाध्य छन् । लामो समयदेखि अलपत्र सडक निर्माणमा सम्बन्धित निकायको ध्यान नजाँदा स्थानिय ब्यापारी पनि समस्यामा परेका छन् । सडकमा उड्ने...

बोरुसियासँग बायर्नको हार

  विराटनगर। जर्मन बुण्डेसलिगा च्याम्पियन बायर्न म्युनिखले डिएफबी कपमा बोरुसिया मोन्चेनग्लाडबाकसँग लज्जास्पद हार व्यहोरेको छ । बुधबार राति भएको खेलमा बायर्न मोन्चेनग्लाडबाकसँग ५(० गोल अन्तरले पराजित भएको हो । बोरुसिया पार्कमा मान्चेनग्लाडबाकलाई जिताउन ब्रिल एम्बोलो...

बेलकाको नमुना मा.वि. नमुना बन्दै

शिव प्रसाद लुइँटेल उदयपुर । बेलका नगरपालिका – ४ स्थित जनता नमुना माध्यमिक विद्यालय विद्यार्थीको रोजाइमा पर्न सफल भएको छ । जनता नमुना माध्यमिक विद्यालय गुरुङ चौरीले विद्यार्थीलाई सहज होस् भनेर पुनः एक थान स्कुलबस...

सर्वोच्चका पूर्वन्यायाधीश भैरवप्रसाद लम्सालको निधन

  कठमाडौँ । सर्वोच्च अदालतका पूर्वन्यायाधीश भैरवप्रसाद लम्सालको निधन भएको छ । लम्सालको ८४ वर्षको उमेरमा आज बिहीबार बिहान काठमाडौंको मेडिकेयर अस्पतालमा निधन भएको भतिजी अमृता लम्सालले जानकारी दिइन् । लम्साल लामो समयदेखी मुटुसम्बन्धी समस्याले...

विराटनगरको कञ्चनबारीमा तीनवटा सवारी एकापसमा जुधे, एक जनाको मृत्यु, ६ जना घाइते

विराटनगर । विराटनगरस्थित कञ्चनबारीमा सवारी दुर्घटना हुँदा एक जनाको मृत्यु भएको छ भने ६ जना घाइते भएका छन् । बुधबार बेलुका ट्रक, कार र सरकारी गाडी दुर्घटना भएको थियो । दुर्घटनामा विराटनगर महानगरपालिका– ३ का...

नागरिक अभियानद्दारा एक बर्ष पुरा गरेको अवसरमा साँस्कृतिक कार्यक्रम सम्पन्न

  सुनसरी । सुनसरीको ग्रामिण क्षेत्रको पहिलो अनलाईन नागरिक अभियान डटकमको प्रथम वार्षिक उत्सव कार्यक्रम देवानगञ्ज गाउँपालिका १ मध्यहर्षाहीमा समपन्न भएको छ । अभियान ब्रोडकाष्टिङ नेटवर्क प्रा .लिले २०७७ साल कार्तिक ९ गते आफ्नो अनलाईन...

ईलाममा झारफुक गर्ने क्रममा आफ्नै श्रीमती र छोरीको हत्या

ईलाम । देउमाई नगरपालिका – ५ बारुङ का ३३ बर्षीय कमल तामाङले झारफुक गर्ने क्रममा आफ्नै श्रीमती र छोरीको हत्या गरेको अभियोगमा पक्राउ परेका छन् ।   आज बिहान ६ बजे उनले आफ्नै घर भित्र...

बाढीपीडितको घरमा कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य अर्याल

विराटनगर । राजनीतिलाई सेवाका रुपमा लिने गरिन्छ । तर नेपालमा पछिल्लो समय राजनीतिलाई पेशा र व्यवसायका रुपमा अंगिकार गर्नेहरू पनि प्रशस्तै भेटिन्छन् । उनीहरूले राजनीतिमा लागेर अर्बौं धनसम्पत्ति जोडेका प्रशस्तै उदाहरण छन् । तर, राजनीति...

उदयपुरबाट ५३ किलो गाँजा सहित एक जना पक्राउ

उदयपुर । कटारी नगरपालिका – ६ स्थित भोर्ले जंगलबाट ५३ किलो गाँजा सहित एक जना पक्राउ गरिएको परेका छन् । पक्राउ पर्नेमा कटारी नगरपालिका – ९ सोरुमछबिसेका २० बर्षीय प्रेम परियार रहेका छन् । आज...

दलहरुबीच सहमति भएमात्र एमसीसी पास हुन्छ ःमन्त्री खड्का

  उदयपुर । परराष्ट्रमन्त्री डा नारायण खड्काले राजनीतिक दलहरुबीच सहमति भएमात्र एमसीसी पास हुने बताए । नेपाल प्रेस युनियनले आज जिल्ला सदरमुकाम गाईघाटमा आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा उनले भने, “अहिले देशमा वर्तमान सरकारको माझ सबैभन्दा...